Kısır Döngü ve Tercih Edilen Cehalet

"Enflasyon, bir tür hükumet eyleminin giderek daha fazla ekonomide hükumet kontrolünü gerektirdiği kısır döngüdeki, muhtemelen en önemli tek faktördür. Bu nedenle, artan hükumet kontrolüne doğru gidişi durdurmak isteyen herkes çabalarını para politikasına yoğunlaştırmalıdır." -

Friedrich Hayek

Hayek'in sözleri günümüz Türkiye ekonomisine ışık tutmaya devam ediyor:

Para politikasında negatif reel faiz tercih edilince kur attı. Kur artmasın diye kur korumalı mevduat tekrar icat edildi. Sonra kur korumalı mevduatın zararının tamamı merkez bankasına yıkılıp zarar para arzı artışıyla karşılandı. Sonra kur korumalı mevduatı bitirmek için kur baskılandı. Kuru baskılamak için her türlü swap kanalları kapatıldı, ihracatçıya zorla döviz bozdurtma uygulamasına geçildi.

İhracatçı döviz kuru baskılanınca zor durumda kaldı. Bunun üzerine adına "ihracatçı kuru" denmeyen ancak ihracatçının dövizini piyasa bozdurduğunda elde edeceğinden daha fazlasını elde etmesini sağlayan bir yapı devreye alındı. Yani zaten "ilaç kuru" nedeniyle ikili kur sistemi "ihracatçı kuru" ile birlikte üçlü kur sistemine dönüştü.

Değerlenen kur nedeniyle vatandaş yurt dışına tatile gitmeye başladı, yurt dışı internet sitelerinden alışverişi tercih etti ve altın aldı. Bunun üzerine altın ithalatına kota getirildi, yurt dışına çıkış harcına fahiş zamlar yapıldı. Odalar oligarşisinin de bastırmasıyla yurt dışı internet sitelerinden beyannamesiz ithalat önce 30 Avroya indirildi sonra tamamen yasaklandı.

Yanlış para politikasını savunmak için Prof. Dr. unvanlı adamlar canla başla yazdılar, her yerde yanlış para politikasına doğru dediler. Sonunda gelinen noktada en mantıklı insanlar bile "aman kur baskılansın, aman enflasyon inmese bile faiz insin" gibi absürt düşünceleri savunmaya başladı. Serbest piyasayla savaşmak daha fazla serbest piyasa düşmanlığını körükledi.

Şimdi eskiden elimizde olan ne serbest kur rejimi var, ne düşük komisyonlu bankalar kapalıyken bile döviz ve altın alıp satabileceğiniz uygulamalar var. Dünyada tüketiciler Amazon, Temu vb mağazalardan alışveriş edebiliyorken bize yasak. Yurt dışına gitmek vize nedeniyle çok zor olsa da yine de gitmek isteseniz fahiş yurt dışına çıkış harcı var.

Birçok fabrika başka ülkelere gitti veya yanlış kur politikası nedeniyle kapandı. Bizim işçimize az gelen ama kur çarpıklığı nedeniyle iş verene yüksek gelen maaşlar, Türkiye'yi dışarıdan yatırım için tercih edilmeyecek bir ülke haline getirdi.

Altın kotası nedeniyle altın işi yapanların bir kısmı da artık yapamaz oldu.

Dünyanın en yüksek 5. enflasyonu (o da TÜİK enflasyonu) ve dünyanın en yüksek 3. gıda enflasyonu var elimizde. Ağsutos,2026 itibariyle Venezuela ve İran'dan sonra gıda enflasyonun en yüksek olduğu ülke Türkiye. Manşet enflasyon 31,75 gıda enflasyonu 37,53 (TÜİK) Ve bütün bunlar serbest piyasa düşmanlığı ve müdahaleler nedeniyle olduğu halde sorunun çözümünü daha fazla serbest piyasa düşmanlığında, daha fazla müdahalede görüyoruz.

Yazık, çok yazık hatta.

Kuyudan çıkmak için daha fazla kazmak gerektiğini düşünenler nedeniyle sadece bir değil iki neslin geleceği gitti. Hayek bunları görmüştü. Okuyan, anlayan, anlamak isteyenler bunlardan ders alabilirdi. Cehalet tercih edildi çünkü cehalet mutluluktur.

Bu doğrultuda gitmeye devam ettikçe gelecek daha da karanlık, daha da müdahaleci olacak. Hayek'ten başlayıp Hayali'den esinlenerek: O balıklar ki denizin içindedir ancak denizi bilmezler. O alıklar ki sefalet içindedir ancak sefil olduklarını bilmezler.